Trả nợ trước hạn có lợi không? Cách tính phí tất toán và thời điểm trả hợp lý

Khi bạn có khoản vay tại ngân hàng hay các công ty tài chính với bất cứ mục đích nào là mua nhà, mua xe ô tô, mua bất động sản… Vì không muốn “ôm nợ” lâu dài nên ai cũng muốn càng trả khoản vay sớm càng tốt. Nhưng trên thực tế, trả nợ khoản vay trước không phải lúc nào cũng tốt, lúc nào cũng hợp lý. Việc trả nợ sớm sẽ phát sinh thêm các khoản phí được thỏa thuận rõ từ trước, có đôi khi số tiền cần trả còn cao hơn so với trả nợ đúng hạn. Vậy Trả nợ trước hạn có lợi không? Cách tính phí tất toán và thời điểm trả hợp lý? Hãy cùng làm rõ qua bài viết sau đây nhé!

>>> Bạn cần vay tiền gấp? Đăng ký vay ngay tại đây: 

1. Trả nợ trước hạn là gì? Hình thức trả nợ trước hạn

1.1. Trả nợ trước hạn là gì? 

Trả nợ trước hạn là việc người vay thanh toán một phần hoặc toàn bộ khoản vay cho ngân hàng hoặc công ty tài chính trước thời điểm đến hạn ghi trong hợp đồng tín dụng. Đây là quyền của người vay. Tuy nhiên, đa số tổ chức cho vay sẽ áp dụng phí trả nợ trước hạn (phí tất toán trước hạn) theo điều khoản đã ký kết.

Nói đơn giản: bạn trả nợ sớm hơn kế hoạch và có thể phải chịu một khoản phí.

1.2. Có mấy hình thức trả nợ trước hạn?

Có 2 hình thức phổ biến:

Hình thức 1: Trả nợ trước hạn một phần

Bạn thanh toán thêm một khoản tiền lớn hơn số tiền phải trả hàng tháng (bao gồm gốc và lãi). 

Kết quả:

• Dư nợ gốc giảm
• Tiền lãi các kỳ sau giảm (vì lãi tính trên dư nợ còn lại)
• Áp lực trả nợ nhẹ hơn

Hình thức này phù hợp khi bạn có tiền nhàn rỗi và muốn giảm chi phí lãi vay nhưng chưa muốn tất toán toàn bộ khoản vay.

Hình thức 2: Trả nợ trước hạn toàn phần (tất toán khoản vay)

Đối với hình thức này, bạn sẽ thanh toán toàn bộ số tiền còn lại, bao gồm:

• Dư nợ gốc
• Lãi phát sinh đến thời điểm thanh toán
• Phí phạt (nếu có)

Sau khi hoàn tất, hợp đồng tín dụng chấm dứt, nghĩa vụ trả nợ kết thúc. Đây còn gọi là tất toán trước hạn.

Ví dụ minh họa

Bạn vay 300 triệu đồng tại ngân hàng.

• Nếu bạn trả thêm 100 triệu để giảm dư nợ và giảm tiền lãi các kỳ sau → đó là trả nợ trước hạn một phần.
• Nếu bạn thanh toán toàn bộ số tiền còn lại (sau khi trừ số đã trả) kèm lãi và phí để kết thúc khoản vay → đó là trả nợ trước hạn toàn phần.

Hiểu rõ khái niệm trả nợ trước hạn, tất toán khoản vay, và phí trả nợ trước hạn giúp bạn chủ động hơn trong quản lý tài chính cá nhân.

Vậy trả nợ trước hạn có lợi không? Phí tất toán được tính thế nào? Thời điểm nào nên trả trước? Phần tiếp theo sẽ phân tích chi tiết để bạn đưa ra quyết định phù hợp.

>>> Xem thêm: Phí phạt trả nợ trước hạn: Cách tính phí đơn giản và chính xác nhất

2. Trả nợ trước hạn có lợi không? 

Trả nợ trước hạn có thể có lợi hoặc không, tùy vào phí trả nợ trước hạn (phí tất toán trước hạn) và số tiền lãi bạn dự kiến tiết kiệm được. Nhiều trường hợp tất toán sớm giúp giảm chi phí vay rõ rệt. Nhưng nếu phí phạt cao hoặc bạn đang ở giai đoạn đầu khoản vay, quyết định này chưa chắc tối ưu. Dưới đây là các lợi ích phổ biến khi tất toán khoản vay trước hạn hoặc trả nợ trước hạn một phần: 

2.1. Giảm tổng số tiền lãi phải trả

Phần lớn khoản vay hiện nay tính lãi theo dư nợ gốc còn lại (dư nợ giảm dần). Vì vậy, khi bạn trả trước:

• Dư nợ gốc giảm → tiền lãi tính trên dư nợ cũng giảm
• Tiền lãi từng kỳ giảm → tổng tiền lãi phải trả giảm theo

Lợi ích này thường rõ nhất với khoản vay:

• Số tiền lớn
• Lãi suất cao
• Thời hạn vay dài

2.2. Giảm áp lực tài chính, chủ động dòng tiền

Khi trả nợ trước hạn, bạn giảm nghĩa vụ trả nợ hàng tháng. Điều này giúp:

• Ít rủi ro hơn nếu thu nhập giảm hoặc phát sinh chi phí đột xuất
• Dễ cân đối chi tiêu
• Tăng khả năng tiết kiệm và tích lũy
• Chủ động thực hiện các kế hoạch tài chính ngắn hạn và dài hạn

2.3. Giải chấp tài sản đảm bảo

Với khoản vay thế chấp, tất toán trước hạn giúp bạn giải chấp tài sản đảm bảo. Sau khi trả hết nợ, bạn có thể nhận lại giấy tờ/tài sản như:

• Sổ đỏ
• Sổ tiết kiệm
• Đăng ký xe (cavet)

Nhờ đó, việc mua bán hoặc sang nhượng tài sản cũng thuận lợi hơn.

2.4. Cải thiện điểm tín dụng

Khi bạn thanh toán đúng hạn hoặc tất toán khoản vay trước hạn, lịch sử tín dụng có xu hướng tích cực hơn. Điểm tín dụng tốt giúp bạn:

• Dễ được duyệt vay trong tương lai
• Có cơ hội tiếp cận điều kiện vay tốt hơn (tùy chính sách từng tổ chức tín dụng)

Lưu ý: Lợi ích thực tế còn phụ thuộc vào điều khoản trong hợp đồng tín dụng và chính sách của từng ngân hàng/công ty tài chính. Trước khi tất toán, bạn nên kiểm tra rõ mức phí tất toán và số tiền lãi còn lại để tính xem có “lợi” hay không.

3. Những bất lợi khi trả nợ trước hạn

Trả nợ trước hạn không phải lúc nào cũng có lợi. Trước khi quyết định tất toán khoản vay, bạn cần cân nhắc các rủi ro dưới đây.

3.1. Phí trả nợ trước hạn (phí tất toán)

Hầu hết ngân hàng và công ty tài chính đều thu phí trả nợ trước hạn để bù đắp phần lãi bị mất.

Mức phí thường dao động từ 0,5% - 5% trên dư nợ gốc còn lại, tùy theo:

• Loại khoản vay
• Thời gian vay còn lại
• Điều khoản trong hợp đồng tín dụng

Ví dụ:
Bạn còn dư nợ 500 triệu đồng.

• Phí tất toán là: 3%.
• Số tiền phí phải trả: 500 triệu x 3% = 15 triệu đồng.

Nếu số tiền lãi tiết kiệm được thấp hơn khoản phí này, việc trả nợ trước hạn có thể không tối ưu.

3.2. Mất cơ hội đầu tư sinh lời

Khi dùng toàn bộ tiền nhàn rỗi để trả nợ, bạn có thể bỏ lỡ cơ hội đầu tư khác.

Ví dụ:

• Lãi suất vay: 7 - 8%/năm
• Lợi nhuận đầu tư tiềm năng: 10 - 12%/năm

Trong trường hợp này, nếu khoản đầu tư an toàn và có lợi suất cao hơn lãi vay, việc giữ vốn để đầu tư có thể mang lại hiệu quả tài chính tốt hơn. Tuy nhiên, điều này phụ thuộc vào mức độ rủi ro của khoản đầu tư.

3.3. Thiếu quỹ dự phòng tài chính

Nếu bạn dùng toàn bộ tiền tiết kiệm để tất toán trước hạn, bạn có thể mất đi quỹ dự phòng khẩn cấp.

Rủi ro có thể xảy ra khi:

• Thu nhập giảm
• Phát sinh chi phí y tế
• Có sự kiện tài chính đột xuất

Khi đó, bạn có thể phải vay lại với lãi suất cao hơn, làm tăng áp lực tài chính.

>>> Có thể bạn quan tâm: Các loại phí người vay phải chi trả khi vay tiền tại ngân hàng và các đơn vị tài chính

4. Vì sao ngân hàng, tổ chức tín dụng phải thu phí tất toán trước hạn

Nhiều người cho rằng trả nợ trước hạn là điều tốt vì giúp giảm rủi ro cho bên cho vay. Tuy nhiên, với ngân hàng và tổ chức tín dụng, việc khách hàng tất toán khoản vay trước hạn có thể ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính và lợi nhuận dự kiến.

Theo quy định hiện hành và điều khoản trong hợp đồng tín dụng, việc thu phí tất toán trước hạn là hợp pháp nếu đã được thỏa thuận rõ từ đầu. Dưới đây là những lý do chính.

4.1. Bù đắp khoản lãi bị mất cho đơn vị cho vay

Khi ký hợp đồng vay vốn, ngân hàng đã tính toán kỹ lưỡng, với khoản vay này, thời hạn này tính đến khi kết thúc hợp đồng vay vốn họ sẽ được hưởng lãi là bao nhiêu. Dựa vào đó để ngân hàng, tổ chức tài chính phân bổ dòng tiền và có những kế hoạch dài hạn.

Tuy nhiên, nếu bạn tất toán khoản vay đó trước kỳ hạn, khoản tiền lãi đó sẽ mất đi và những kế hoạch, dự kiến của đơn vị cho vay sẽ bị thay đổi. Khi đó, họ phải thu khoản phí phạt này để bù đắp lại phần nào đó lợi nhuận dự kiến đã bị hao hụt đi.

4.2. Ổn định nguồn vốn

Các ngân hàng và tổ chức tín dụng đều có nguồn vốn từ vốn cố định dài hạn và tiền huy động từ khách hàng gửi. Nếu như người vay tất toán khoản vay sớm hơn hợp đồng, nguồn vốn của ngân hàng, tổ chức tín dụng bị dư thừa, khi đó sẽ xảy ra tình trạng mất cân đối giữa nguồn vốn cho vay và nguồn vốn huy động. Khi đó, kế hoạch kinh doanh, nguồn vốn của ngân hàng, tổ chức tín dụng sẽ bị thay đổi.

4.3. Bù đắp lại các chi phí vận hành khoản vay

Các khoản vay đều sẽ đi kèm các khoản phí như: Phí thẩm định hồ sơ, phí quản lý hồ sơ, quản lý hợp đồng, phí theo dõi khoản vay, phí thu hồi khoản vay… Các khoản phí đều được nêu rõ khi ký hợp đồng vay vốn, đơn vị cho vay cũng đã tính toán và phân bổ phí này cho suốt kỳ hạn cho vay. Vì thế, trường hợp khách hàng tất toán khoản vay trước kỳ hạn, ngân hàng và tổ chức tín dụng bắt buộc phải thu khoản phí này để bù đắp cho những khoản phí trên đã được bỏ ra.

5. Cách tính phí tất toán và thời điểm trả hợp lý

5.1. Quy định về phí tất toán trước hạn là gì

Theo quy định tại Điều 14 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, tổ chức tín dụng và khách hàng có thể thỏa thuận về khoản phí trả nợ trước hạn trong trường hợp khách hàng trả nợ trước hạn.

Phí tất toán trước hạn là khoản tiền ngân hàng, đơn vị cho vay thu khi người vay trả nợ sớm hơn thời hạn đã thỏa thuận ở hợp đồng. Khoản phí này sẽ được nêu rõ trong hợp đồng cho vay. Nếu trả nợ khoản vay trước hạn, bạn sẽ chịu các khoản phí đã được thỏa thuận hay theo cách gọi khác thì là phí này còn được gọi là phí phá vỡ hợp đồng.

Mỗi một ngân hàng, một tổ chức tín dụng sẽ áp dụng mức phí phạt khác nhau. Tuy nhiên, điểm chung thường thấy là khi người vay thanh toán trước hạn càng sớm thì mức phí phạt sẽ càng cao.

5.2. Cách tính phí tất toán trước hạn

Công thức tính phí tất toán khoản vay trước hạn như sau:

Phí tất toán trước hạn = Tỷ lệ phí phạt tất toán (%) x Dư nợ gốc còn lại tại thời điểm tất toán

Trong đó: 

• Tỷ lệ phí phạt tất toán là mức phần trăm cụ thể đã được hai bên thỏa thuận trước đó và nêu rõ trong hợp đồng tín dụng.
• Dư nợ gốc còn lại là số tiền gốc còn lại chưa thanh toán tại thời điểm thanh toán.

Ví dụ:

Khách hàng X có ký hợp đồng vay của ngân hàng B với số tiền 600 triệu đồng và thời hạn vay là 12 tháng, phí tất toán khoản vay trước hạn được quy định là 3%. Nhưng trước khi hết hạn thanh toán 5 tháng, chị X muốn trả hết khoản vay, lúc này dư nợ gốc còn 300 triệu.

Lúc này, phí phạt trả nợ trước hạn sẽ được tính như sau: 300.000.000 x 3% = 9.000.000 đồng

Như vậy, tổng số tiền chị X cần thanh toán sẽ là 309.000.000 đồng. Đây là số tiền đã bao gồm cả dư nợ gốc và phí tất toán trước hạn.

6. Thời điểm trả nợ trước hạn hợp lý

Trả nợ khoản vay trước hạn sẽ giúp bạn giảm bớt đi khoản tiền lãi và giải tỏa được tâm lý nợ nần, áp lực trả nợ hàng tháng. Tuy nhiên, không phải lúc nào trả nợ trước hạn cũng đều hợp lý, và sẽ không có công thức chung cho bất kể ai cả. Nó còn phụ thuộc vào tình hình tài chính và thời điểm phù hợp của từng đối tượng người vay. Dưới đây là những thời điểm nên cân nhắc tất toán khoản vay trước hạn.

6.1. Khi các ưu đãi đã kết thúc

Nhiều khoản vay tại ngân hàng hoặc công ty tài chính có lãi suất ưu đãi trong 3–12 tháng, thậm chí 24 tháng đầu. Sau thời gian này, lãi suất có thể chuyển sang thả nổi và tăng cao.

Nếu bạn có tiền nhàn rỗi và chuẩn bị bước vào giai đoạn lãi suất cao hơn, việc trả nợ trước hạn có thể giúp giảm tổng chi phí lãi vay.

6.2. Khi phí tất toán trước hạn được giảm

Thông thường, trong 1 - 2 năm đầu, mức phí trả nợ trước hạn khá cao và sẽ giảm dần theo thời gian. Có thời điểm phí chỉ còn khoảng 1% hoặc bằng 0%.

Đây thường là “thời điểm vàng” để tất toán, vì bạn vừa giảm được tiền lãi vừa hạn chế phí phạt.

6.3. Khi lãi suất tăng mạnh

Nếu khoản vay áp dụng lãi suất thả nổi và thị trường tăng lãi suất, chi phí vay sẽ cao hơn. Trong trường hợp này, trả nợ trước hạn giúp bạn:

• Kiểm soát chi phí lãi
• Ổn định dòng tiền
• Giảm rủi ro tài chính dài hạn

6.4. Khi có khoản tiền nhàn rỗi, bất ngờ

• Nếu bạn nhận được tiền thưởng, tiền bán tài sản hoặc khoản thu bất ngờ và không có cơ hội đầu tư mang lại lợi suất cao hơn lãi vay, việc dùng tiền để tất toán có thể hợp lý.

• Nguyên tắc đơn giản: nếu lợi suất đầu tư thấp hơn lãi vay, ưu tiên giảm nợ.

6.5. Muốn giảm áp lực tài chính

Bạn muốn tâm lý được thoải mái hơn, không có áp lực nợ nần việc tất toán khoản vay trước hạn khi có đủ năng lực là giải pháp hợp lý.

6.6. Khi vẫn có quỹ dự phòng

Nếu bạn đang có khoản tài chính dư nhưng vẫn có khoản nợ cần trả, thay vì lựa chọn trả nợ ngay, bạn cần chia nhỏ hoặc cân nhắc. Bởi vì sau khi trả nợ, bạn vẫn cần có khoản dự phòng cho ít nhất 3-6 tháng để chủ động hơn cho những rủi ro, những trường hợp cần tiến gấp. Khi đó, bạn muốn vay lại có khi còn phải chịu lãi suất cao hơn.

7. Khi nào không nên trả nợ trước hạn

Mặc dù tất toán khoản vay trước hạn sẽ giúp bạn giải tỏa được tâm lý và không còn phải trả nợ hàng tháng nữa. Tuy nhiên, có những thời điểm trả nợ trước hạn sẽ mang lại cho bạn những bất lợi cần lưu ý như:

• Mức phí phạt quá cao.
• Có cơ hội đầu tư sinh lời: Sử dụng số tiền đó đầu tư sinh lời cao hơn so với số tiền lãi phải trả ngân hàng.
• Thu nhập chưa ổn định, chưa có quỹ dự phòng: Khi thu nhập giảm, hoặc có biến cố khó khăn cần đến tiền, nếu không có quỹ dự phòng sẽ gặp phải những rủi ro cao.

Lời kết

Trả nợ trước hạn là một quyết định tài chính quan trọng và nên được cân nhắc kỹ trước khi thực hiện. Qua bài viết này, bạn đã nắm được những điểm cốt lõi gồm: trả nợ trước hạn có lợi hay không, cách tính phí tất toán và những thời điểm thường được xem là hợp lý để trả sớm. Hy vọng các thông tin trên giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về lợi ích, rủi ro và các khoản phí có thể phát sinh khi tất toán khoản vay trước hạn. Những nội dung trong bài được Tima tổng hợp và mang tính tham khảo. Trước khi đưa ra quyết định, bạn nên đối chiếu điều khoản trong hợp đồng tín dụng và trao đổi trực tiếp với đơn vị cho vay để có thông tin chính xác theo trường hợp của mình. Nếu bạn muốn tham khảo các giải pháp tài chính phù hợp tại Tima, vui lòng để lại thông tin tại form bên dưới hoặc liên hệ hotline 1900 633 688 để được đội ngũ tư vấn hỗ trợ chi tiết.